حج و وحدت امت اسلامی در مقابله با اسلام‌هراسی و کمپین‌های نفرت‌پراکنی

به گزارش خبرگزاری حوزه، ماری العلی، فعال فرهنگی از سوریه در نشست تخصصی «حج؛ میعادگاه وحدت» که امروز (چهارشنبه) به همت مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی برگزار شد با بیان اینکه حج یکی از بزرگترین جلوهگاه‌های انسانی و روحانی است که در آن، وحدت و انسجام مسلمانان متجلی می‌شود، گفت: این فریضه، نه تنها یک مناسک دینی است که مسلمان یک بار در عمر خود به جای می‌آورند، بلکه یک کنگره جهانی سالانه است که در آن میلیون‌ها دل از نژادها، زبان‌ها و فرهنگ‌های گوناگون، زیر یک پرچم و با یک شعار گرد هم می‌آیند: "لبیک اللهم لبیک".

وی ادامه داد: در روزگاری که کمپین‌های نفرت علیه اسلام تشکیل شده و پدیده اسلام‌هراسی در برخی جوامع غربی و رسانه‌ها رو به گسترش است، حج به مثابه یک پیام تمدنی و انسانی برجسته شده و تأکید می‌کند که اسلام دین وحدت، صلح و همگرایی میان ملت‌هاست.

این فعال فرهنگی سوری خاطرنشان کرد که آمارهای رسمی منتشر شده از سوی "سازمان آمار عمومی عربستان سعودی" نشان می‌دهد که تعداد حجاج در فصول اخیر از یک و نیم میلیون نفر در سال فراتر رفته است؛ زائرانی که از ده‌ها کشور جهان می‌آیند و هر سال صحن‌های بینظیر را خلق می‌کنند که نشان‌دهنده توانایی اسلام در گردهم آوردن پیروانش، فارغ از تفاوت‌های ملیتی و تعلقات فرهنگی است. این گردهمایی عظیم انسانی، هیچ شباهتی به هیچ رویداد جهانی دیگری ندارد، چرا که مسلمانان بر اساس عقیده و ارزش‌های مشترک، و فارغ از ملاحظات قومی، نژادی یا طبقاتی در آن گرد هم میآیند.

العلی یادآور شد: از برجسته‌ترین معانی حج، از میان بردن تفاوت‌ها میان انسان‌هاست؛ در آن، هیچ فرقی بین ثروتمند و فقیر، عرب و عجم، سفیدپوست و سیاهپوست وجود ندارد. همه یکسان لباس احرام به تن می‌کنند، یکسان مناسک را به جا می‌آورند و در یک مکان وقوف می‌کنند؛ این تجسم عملی اصل برابری انسانی است که اسلام بیش از چهارده قرن پیش آن را ندا داد. این تصویر جهانی که هر سال تکرار می‌شود، بسیاری از ادعاهایی را که تلاش می‌کنند اسلام را دینی بسته، تبعیض‌آمیز و مبتنی بر کشمکش تمدنی جلوه دهند، ابطال می‌کند.

وی با اشاره به سخن دکتر "علی شریعتی"، اندیشمند مسلمان، افزود: در کتاب مشهور وی "حج (پنجمین فریضه)" نگاهی عمیق به حج داشته است. او معتقد بود که حج صرفاً مجموعه‌ای از مناسک عبادی نیست، بلکه "نمایش وحدت" و "کنگره جهانی امت اسلامی" است. کعبه نماد کانون وحدت روحانی همه مسلمانان است و طواف حول آن، نماد وحدت هدف و سرنوشت مشترک آنهاست. در حالی که احرام، حالت رهایی از تفاوت‌های اجتماعی و مادی را تجسم می‌بخشد تا انسان به حقیقت ناب انسانی خود بازگردد.

العلی تاکید کرد: حج نه تنها یک سفر روحانی، بلکه تجربه‌ای از آگاهی تمدنی و اجتماعی است که در آن مسلمان احساس می‌کند جزئی از امتی بزرگ است که از مرزها، جغرافیا و زبان‌ها فراتر می‌رود. از این رو، پیام فرهنگی و انسانی حج متجلی می‌شود؛ چراکه تصویری واقعی از اسلام را به عنوان دینی سرشار از وحدت، عدالت و مدارا به جهان عرضه می‌کند و تلاش‌ها برای مخدوش ساختن چهره مسلمانان و نشان دادن آنها به صورت جوامعی پراکنده یا در حال ستیز با یکدیگر را ناکام می‌گذارد.

این فعال فرهنگی سوری با بیان اینکه در زمانی که جوامع اسلامی هدف کمپین‌های فزاینده تحریف قرار گرفته‌اند، اهمیت حج به عنوان بستری روحانی و اخلاقی برای تثبیت مفهوم "امت واحد" دوچندان می‌شود، گفت: گزارش‌های اروپایی اخیر نشان از افزایش محسوس نرخ تبعیض و نفرت علیه مسلمانان و همچنین رشد آشکار گفتمان ضداسلامی در سال‌های اخیر دارد؛ امری که ضرورت ارائه چهره حقیقی اسلام و ارزش‌های انسانی آن را بیش از پیش فوری ساخته است. همچنین سازمان‌های بین‌المللی حقوق بشری از افزایش موارد اسلام‌هراسی و حملات لفظی و فیزیکی علیه مسلمانان در شماری از کشورهای غربی، به ویژه پس از رویدادهای سیاسی و امنیتی که برخی جریانات از آنها برای القای چهرهای منفی از اسلام سوءاستفاده کردند، خبر داده‌اند. در برابر این کمپین‌ها، حج تصویری کاملاً متفاوت ارائه می‌دهد؛ تصویری از امتی که در آن ملت‌ها، فارغ از نژادپرستی، افراطی‌گری و نفرت، با یکدیگر همزیستی، همکاری و تعامل دارند.

وی عنوان کرد :"حج نه تنها بُعد روحانی مسلمانان را استحکام می‌بخشد، بلکه فرهنگ صلح، مدارا و همکاری انسانی را نیز در آنها تقویت می‌کند. وقتی میلیون‌ها انسان در صحرای عرفات با لباسی یکسان و دعایی یکسان وقوف می‌کنند، بزرگترین صحنه‌های برادری انسانی در برابر دیدگان جهان متجلی می‌شود. این صحنه‌ها تأکید می‌کنند که اسلام گردهم می‌آورد نه پراکنده، می‌سازد نه ویران می‌کند، با محبت در برابر نفرت، با برابری در برابر نژادپرستی و با اعتدال در برابر افراطیگری می‌ایستد.

العلی یادوآری کرد که مدیریت موفقیت‌آمیز میلیون‌ها انسان در هر سال با نظمی دقیق و مسالمت آمیز، نشان دهنده وجه تمدنی اسلام بوده و تأکید می‌کند که این مناسک صرفاً یک گردهمایی دینی نیست، بلکه الگویی جهانی برای سازماندهی و همکاری انسانی است. امروزه مدیریت جمعیت در حج، به دلیل عظمت تعداد زائران و پیچیدگی تردد انسانی در هنگام انجام مناسک، به زمینهای برای مطالعات علمی و فناوری‌های نوین تبدیل شده است.

این فعال فرهنگی سوری با اشاره به اینکه حج به شکل‌گیری آگاهی جمعی در امت اسلامی کمک می‌کند، افزود: این کمک به گونه‌ای است که مسلمان احساس می‌کند مسائل مسلمانان در هر نقطه از جهان، بخشی از مسئولیت انسانی و اخلاقی اوست. از این رو، حج نه تنها یک عبادت فردی، بلکه اعلام سالانه وحدت و انسجام تمدنی مسلمانان و پیامی جهانی است که تأکید می‌کند اسلام دین همگرایی، صلح و عدالت انسانی است.

وی در پایان تصریح کرد: در شرایطی که گفتمان اسلام هراسی در سطح جهانی شدت می‌گیرد، حج همچنان شاهد زنده‌ای بر قدرت روحانی و انسانی اسلام و دلیلی بر این حقیقت است که مسلمانان، هرچقدر هم که میهن‌ها، رنگ‌ها و زبان‌هایشان متفاوت باشد، امتی واحد را تشکیل می‌دهند که قادر به انسجام و دفاع از هویت و ارزش‌های خود در برابر کمپین‌های تحریف و نفرت است. حج همواره نماد وحدت امت اسلامی و سکویی جهانی خواهد ماند که هر سال اعلام می‌کند اسلام دین رحمت، وحدت و صلح است.